Աղետները Հայաստանում

Հայաստանը բարդ ռելիեֆ ունեցող երկիր է, ինչպես նաև շրջապատված է լեռներով, այդ պատճառով էլ Հայաստանը գտնվում է բնական աղետների բաձր ռիսկային գոտում: Այստեղ կա գեոֆիզիկական վտանգներին առնչվող ռիսկեր: Հայաստանին հատուկ են 110 տեսակի բնական վտանգներ: Հայստանեում կարող են լինել նաև տեխնածին վտանգներ, քանի որ այստեղ կա 27 քիմիական գործարան, որոնք օգտագործում են ամոնիակ, քլոր, քլորաթթու, ազոտաթթու և այլ քիմիական նյութեր: Կան 1500-ից ավէլի ձեռնարկություններ, որոնք համարվում են պայթունավտանգ և հրդեհավտանգ: Բացի դա Հայաստանում կա մոտ 100 ջրամբար, շուրջ 19 պոչամբար և գործում է ատոմային էլեկտրակայանը:

Հայաստանի համար առավել վտանգավոր աղետներն են՝ երկրաշարժերը, սողանքները, սելավները, փլուզումները, քարաթափումները, ամպրոպները, կարկուտները, անտառային հրդեհները:

Երկրաշարժը տարերային աշետ է, որը շատ կործանարար է: Հայաստանին բնորոշ են երկրաշարժերը: Հայաստանում տեղի ունեցած երկրաշարժերի մասին կան պատմական տվյալներ:

ՏարեթիվՎայրՈւժգնությունԶոհերի թիվը
1139 թվականԱրարարտյան դաշտավայր5.7Տեղեկատվություն չկա
221.07.735Վայոց Ձոր7.015000
327.03.893Դվին7.070000
41046 թվականԱնի5.5Տեղեկատվություն չկա
504.07.1679Գառնի7.08000
606.10.1827Ծաղկաձոր7.010000
702.07.1840Արարատ6.7 կամ 7.42000
822.10.1926Գյումրի5.7 կամ 6.0300
909.06.1968Զանգեզուր5Տեղեկատվություն չկա
1007.12.1988Սպիտակ6.8-7.025000

Սպիտակի երկարաշարժը աշխարհի լավ ուսումնասիրված երկրաշարժերից է: Այն տեղի է ունեցել 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ին: Երկրաշարժի հետևանքով տուժել են 21 քաղաք, 342 գյուղ, զոհվել է 25000 մարդ, մոտ 20000 մարդ ստացել է վնասվածքներ: Լիովին ավերվել է 58 գյուղ, դադարել է գործել 180 արդյունաբերական ձեռնարկություն: Ընդհանուր առմամբ կորուստները շատ են եղել, և միայն նյութական վնասի կորուստները կազմել են 15 միլիարդ ԱՄՆ դոլարին համարժեք գումար:

Սողանքները թեք լանջերի վրա ապարների սահքն է՝ ծանրության ուժի ազդեցության հետևանքով: Հայաստանը անմասն չի մնում սողանքներից: Հայաստանում սողանքների մեծ մասը առաջանում են մարդու գործունեության հետևանքով: Հայաստանում կա 2000-ից ավել սողանք, դրանցից շատերը մ գտնվում են բնակավայրերին մոտ: Այդպիսի բնակավայրեր են Դիլիջանը, Իջևանը, Կապանը, Վանաձորը և այլն:

Սելավները կարճատև և մեծ խորտակիչ ուժ ունեցող սրընթաց հոսանքներ են, որոնք պարունակում են մեծ քանակությամբ հողմահարված ապարների կոշտ մասնիկներ: ՀՀ-ի տարածքի 30%-ին բնորոշ են սելավները և հեղեղումները: Սելավներ կարող են լինել Մեղրի, Ողջի, Արփա, Վեդի, Մաստարա, Փամբակ, Ձորագետ, Դեբետ, Աղստև գետերի ավազաններում: 1946 թվականի Գետառի աղետալի սելավի հհետևանքով Երևան քաղաքում հայտնվեցին 60 հազ.մ քարաբեկորներ և 200մ տիղմ, մահացավ 200 մարդ:

Հայաստանին վտանգի են ենթարկում անտառային հրդեհները, քարաթափումները, փլուզումները, կայծակը, ինչպես նաև եղանակային փոփոխությունները և երաշտը:

Պարզապես պետք է լինել լավ տեղեկացված, որպեսզի վտանգի դեպքում կարողանանք պաշտպանվել և խուսափել կորուստներից:

Leave a comment